Elsrijklezing door Bart Wallet

Op woensdag 9 september 2026 zal de Amstelvener Bart Wallet een lezing in Huis Elsrijk geven over zijn pas verschenen boek ‘Hoop en wanhoop, joden in Amstelveen, 1930-1970’.

Amstelveen voor de tweede wereldoorlog
Amstelveen geldt vandaag als de tweede joodse plaats van Nederland, met een rijk en veelzijdig gemeenschapsleven. Opmerkelijk genoeg is deze gemeenschap relatief jong: haar wortels liggen in de jaren dertig. In deze joodse stadsbiografie reconstrueert Bart Wallet de ontstaansgeschiedenis van joods Amstelveen en onderzoekt waarom juist hier een bloeiende gemeenschap kon ontstaan en voortbestaan. Hij belicht de bijzondere dynamiek van een voorstad, waar joodse identiteit en sociaaleconomische kansen samenkwamen. Duits-joodse vluchtelingen en Nederlandse joden werkten daarbij nauw samen. De hoop van het nieuwe joodse leven sloeg om in wanhoop in de oorlogsjaren. Dit boek toont de ‘moordroutes’ en de ‘routes van overleven’ die de Amstelveense joden aflegden.

(Foto: Stadsdorp Elsrijk - 2026)

Bart Wallet
Amstelveen na de tweede wereldoorlog
In de naoorlogse periode leidden de komst van plattelandsjoden en de trek van joden uit Amsterdam tot een opmerkelijke wederopbouw. Terwijl in heel Nederland joodse gemeenten de deuren moesten sluiten, bruiste het joodse leven in Amstelveen. Zo ontstaat een indringend portret van een gemeenschap die geleidelijk aan uit de schaduw van Amsterdam kroop en een geheel eigen weg vond. In Elsrijk woonden in de oorlog veel joodse gezinnen, met name van Duitse herkomst. Er zijn veel buurtgenoten gedeporteerd en vermoord. In deze buurt liggen meer dan 30 struikelstenen ter nagedachtenis.

De Stolpersteine
Struikelstenen zijn een project van de kunstenaar Gunter Demnig dat in 1992 begon. Kleine gedenkplaten in de grond, zogenaamde Stolpersteine, zijn bedoeld om het lot te herdenken van mensen die vervolgd, vermoord, gedeporteerd, verdreven of tot zelfmoord gedreven werden tijdens het nationaal-socialistische (nazi) tijdperk. De vierkante messing gedenkplaten met afgeronde hoeken en randen zijn voorzien van letters die er met de hand met een hamer en slagletters zijn ingehamerd en worden gedragen door een aangegoten betonnen kubus met een randlengte van 96 ? 96 en een hoogte van 100 millimeter. Zij worden gewoonlijk in het trottoir of in het oppervlak van het desbetreffende voetpad op dezelfde hoogte voor de laatste vrij gekozen woningen van de nazislachtoffers aangebracht. Op 29 december 2019 legde Demnig de 75.000ste Stolperstein in Memmingen.

Bart Wallet
Bart Wallet (geboren in 1977 in Amstelveen) is sinds 2021 hoogleraar Joodse Studies: Vroegmoderne en moderne joodse geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. In 2012 promoveerde Wallet aan de Universiteit van Amsterdam op een onderzoek naar vroegmoderne Jiddische historiografie in de noordelijke Nederlanden. Boekhandel Blankevoort zal bij de Elsrijklezing aanwezig zijn en de mogelijkheid bieden een exemplaar aan te schaffen. De auteur zal ongetwijfeld bereid zijn uw exemplaar te signeren.

Locatie en tijd
De Elsrijklezing wordt gehouden op woensdag 9 september 2026 van 20.00-21.30 uur in de grote zaal van het APGEN naast Huis Elsrijk, Graaf Aelbrechtlaan 140, 1181 SZ Amstelveen. De zaal is open vanaf 19.45 uur.

Kosten
Een toegangskaart kost € 7,50,- inclusief een drankje en €3,75 met Amstelveen stadspas. Kaartjes kunnen worden besteld via de website: stadsdorpelsrijk.nl/agenda of aan de kassa met pin of QR-code (afhankelijk van beschikbaarheid).